SRI Odpowiedzialne Inwestowanie - etyka biznesu, fundusze SRI, etyczne inwestowanie Ranking CSR, corporate governance

Informacje wstępne

Obecny kryzys finansowy na pewno wielu z nas otworzył oczy na nieprawidłowości panujące na światowych rynkach kapitałowych i po raz kolejny unaocznił, że nie ma inwestycji bez ryzyka. A nawet czasami – zwłaszcza na skutek fałszywych informacji – okazuje się ono znacznie wyższe, niż przewidywano, jak w przypadku inwestycji w produkty strukturyzowane zabezpieczone amerykańskimi kredytami hipotecznymi. Czy jest zatem szansa na to, aby to ryzyko wydatnie obniżyć albo przy podobnym ryzyku uzyskać wyższą stopę zwrotu? Odpowiedzią mogą być odpowiedzialne inwestycje alternatywne, które dają szansę na zysk nawet w okresie spadków na rynkach finansowych.

Na czym polegają inwestycje alternatywne?

Definicja inwestycji alternatywnych określa w zasadzie, czym inwestycje alternatywne nie są. Najbardziej ogólnie moglibyśmy podzielić inwestycje alternatywne na inwestycje o charakterze finansowym i pozafinansowym. Do finansowych inwestycji alternatywnych należy lokowanie środków przede wszystkim w fundusze typu hedge i produkty strukturyzowane. Fundusze hedgingowe są wprawdzie obarczone bardzo wysokim ryzykiem, ale w zamian oferują potencjalnie równie wysokie zyski. Ich dużą zaletą w dobie kryzysu i dużej zmienności na giełdach jest za to fakt, że nie są tak mocno związane z rynkiem akcji lub obligacji, jak ma to miejsce w przypadku zwykłych funduszy inwestycyjnych i stosują różne zabezpieczenia (kontrakty terminowe lub walutowe). Z kolei produkty strukturyzowane, jak wspomnieliśmy we wstępie nieco obecnie skompromitowane działaniami m. in. amerykańskiego banku Goldman Sachs i jego udziałem w aferze z kredytami hipotecznymi typu subprime, łączą w sobie dwa elementy: umożliwiającą zwrot wniesionego kapitału obligację zerokuponową oraz odpowiedzialną za zysk opcję na dany instrument bazowy (np. kurs waluty). Produkty strukturalne są w związku z tym inwestycją raczej bezpieczną (choć wiele zależy tu od ratingu kredytowego instytucji emitującej wchodzące w ich skład obligacje). Kupuje się je z reguły na okres 2-5 lat, mogą być one także notowane na giełdzie.

Alternatywne inwestycje niefinansowe zwane także inwestycjami emocjonalnymi są z reguły domeną ludzi bardzo zamożnych i obejmują produkty kolekcjonerskie jak monety, dzieła sztuki, antyki, dobra luksusowe jak zabytkowe samochody, prywatne odrzutowce, a także wino inwestycyjne (przede wszystkim z regionu Bordeaux, z winnic objętych klasyfikacją z roku 1855) i whiskey (wyłącznie szkocka whisky single malt). Charakterystyczną cechą inwestycji emocjonalnych jest właśnie fakt uczuciowego przywiązania inwestora do posiadanych przedmiotów jak jacht, biżuteria czy cenna rzeźba ulubionego artysty. Jednak inwestować można również w ludzi – utalentowane gwiazdy estrady i ekranu, artystów, sportowców, naukowców, managerów. Pozafinansowe inwestycje alternatywne oznaczają z reguły wysokie koszty początkowe oraz niezbędne dodatkowe nakłady, jak choćby ubezpieczenie trunku bądź obrazu, opinia rzeczoznawcy czy prowizja pośrednika np. galerii sztuki, domu aukcyjnego, czy firm wyspecjalizowanych w numizmatyce. Ponadto w przypadku inwestycji dokonywanych samodzielnie konieczne jest zdobycie najpierw fachowej wiedzy, aby uniknąć strat, wynikających z niedostatecznego rozeznania rynku.


Jakie szanse związane są z odpowiedzialnymi inwestycjami alternatywnymi?

Główną zaletą inwestycji alternatywnych jest fakt, iż pozwalają one na dywersyfikację portfela i dzięki temu lepsze rozłożenie ryzyka, co jest szczególnie istotne w czasach znacznej niepewności finansowej. Jest to też idealne rozwiązanie na okres bessy na rynkach giełdowych i pozwala osiągać zyski pomimo ogólnie niekorzystnych warunków panujących na rynkach kapitałowych. Ponadto inwestycje emocjonalne oferują możliwość uzyskania bardzo wysokiej stopy zwrotu. Przykładowo wydana w 1995 roku moneta upamiętniająca konkurs chopinowski o nominale 200 zł w dniu emisji warta była 780 zł, ale stosunkowo szybko jej wartość skoczyła nawet do 40 000 zł, za co z całą pewnością odpowiada czynnik sentymentalny kupującego. Podsumowując warto podkreślić, że w stosunku do odpowiedzialnych inwestycji alternatywnych możemy zastosować te same kryteria oceny jak w przypadku całego spektrum inwestycji SRI. Naturalnie podejście do kryteriów ESG będzie różne w przypadku inwestycji emocjonalnych, gdzie przeważa właśnie wartość sentymentalna, co nie przeszkadza jednak upewnić się, że dane dzieło lub moneta nie pochodzą z kradzieży lub nielegalnego źródła, mającego wspierać np. działalność przestępczą. Ocena danej inwestycji pod kątem czynników ESG jest natomiast znacznie prostsza w odniesieniu do funduszy hedgingowych (wybór funduszy o dłuższym horyzoncie inwestycyjnym) oraz produktów strukturyzowanych, gdzie możliwa jest na przykład ocena wpływu tej inwestycji na poziom emisji CO2, patrz produkt strukturyzowany CU Gwarancja Nowa Energia (obecnie Aviva) powiązany z indeksem RBS Enhanced Green.


W jaki sposób można zainwestować w instrumenty na rynku inwestycji alternatywnych?

W Polsce przybywa osób dobrze sytuowanych, nie ma się co zatem dziwić, że również i u nas powiększa się specjalistyczna oferta inwestycyjna skierowana właśnie do nich. Dobrą wiadomością dla osób dopiero zaczynających swoją przygodę z inwestycjami alternatywnymi w produkty kolekcjonerskie jest fakt, iż nie trzeba w nie inwestować bezpośrednio. Wprawdzie kupiona w NBP lub na internetowej giełdzie efektowna okolicznościowa moneta, umieszczona w witrynce w salonie lub zakupiony w galerii sztuki i powieszony nad kominkiem obraz będzie stanowić wyjątkowo przyciągający uwagę gości element wystroju wnętrza, nie zawsze jest to konieczne. Przykładowo inwestycji w wino można dokonać za pośrednictwem spółki Wine Advisors lub Wealth Solutions (także inwestycje w whiskey oraz sztukę – Portfel Indywidualny Sztuka). Wpłata minimalna dla tych inwestycji wynosi z reguły około 10 tys. złotych. Usługę pośrednictwa przy zakupie dzieł sztuki oferuje także NWAI Dom Maklerski, współpracując ze spółką New World Art Collectors Sp. z o. o. Usługę art bankingu (w ramach działu Wealth Management) ma również w swojej ofercie specjalista w private banking - Noble Bank. W Polsce działa też specjalistyczny art fund - Abbey Art Fund (stworzony przez Dom Aukcyjny Abbey House oraz Idea TFI) jest pierwszym funduszem rynku sztuki w Polsce.

W zakresie finansowych inwestycji alternatywnych w Polsce zdecydowanie najbardziej popularne są produkty strukturyzowane. Ze względów podatkowych (podatek Belki) są one najczęściej oferowane wraz z ubezpieczeniem na życie w formie polisy. Warto się zatem przyjrzeć ich ofercie we wspomnianej już spółce Aviva Investors, ale tego typu produkty sprzedają również banki (patrz IV subskrypcja na produkt Czysta Energia Zysku banku BOŚ powiązana z ubezpieczeniem Towarzystwa Ubezpieczeń na Życie Europa SA możliwa do 16 grudnia 2011 roku) oraz domy maklerskie banków. Dom Maklerski BZ WBK ma w swojej ofercie obligacje Przyjazna Planeta (notowane na warszawskiej giełdzie), oparte o akcje spółek zaangażowanych w sektory energii odnawialnej, gospodarki odpadami i szeroko pojętą ochronę środowiska. Podobnie biuro maklerskie banku DnB NORD jest koordynatorem oferty obligacji tzw. New Energy powiązanych z Indeksem New Energy WilderHill EUR emitowanych przez BARCLAYS BANK PLC. Jeśli zaś chodzi o fundusze hedgingowe, to do tej pory dostęp do nich dla polskiego inwestora był dosyć ograniczony. Dopiero w 2010 roku na rynek weszła grupa MAN oferująca swój flagowy fundusz AHL za pośrednictwem Skarbiec TFI, tworząc nowy fundusz SKARBIEC-ALTERNATYWNY SFIO. Inne godne zainteresowania produkty w tym zakresie to oferta SUPERFUND TFI, Investors TFI oraz Opera TFI.

Źródło: Odpowiedzialne-Inwestowanie.pl