SRI Odpowiedzialne Inwestowanie - etyka biznesu, fundusze SRI, etyczne inwestowanie Ranking CSR, corporate governance

Nie ma SRI bez CSR. Paradoks Friedmana

Łacińska sentencja ignorantia iuris nocet, czyli nieznajomość prawa szkodzi, stanowi jeden z fundamentów państwa prawa. Można się pokusić o sformułowanie, ze nieznajomość jednego z fundamentów współczesnego gospodarowania – CSR, również szkodzi, a jeżeli nie teraz to w przyszłości na pewno i może to również sporo kosztować.

Im wcześniej zostaną zidentyfikowane i zniwelowane sporne kwestie miedzy przedsiębiorstwem, a jego licznymi grupami interesu tym lepiej. Długotrwałe rozbieżności między działalnością przedsiębiorstwa, a oczekiwaniami interesariuszy mogą sporo kosztować oraz wpłynąć negatywnie na wizerunek, a w konsekwencji na konkurencyjność przedsiębiorstwa i jego zyskowność. Warto wiec wiedzieć na czym polega koncepcja CSR, jak rozpoznać swoich interesariuszy, ich oczekiwania, sformułować cele, strategie działania oraz monitorować i komunikować wyniki.

Koncepcja społecznej odpowiedzialności biznesu jest odpowiedzią na dynamiczne zmiany w otoczeniu, postępujący proces globalizacji a w związku z tym nowe problemy, które są wynikiem działalności przedsiębiorstw natomiast ich skutki są odczuwalne przez coraz liczniejsze grupy społeczne. Te grupy coraz częściej są świadome swoich praw i możliwości egzekwowania oczekiwań wobec firm. Budowanie rzetelnej wiedzy na temat społecznej odpowiedzialności biznesu jest kluczem do jej poprawnej implementacji przez przedsiębiorstwa oraz jasnego formułowania oczekiwań oraz ich egzekwowania przez interesariuszy.

Umiejętne zarządzanie relacjami z interesariuszami stanowi podstawę działalności współczesnych przedsiębiorstw dodatnio wpływając na kwestie ekonomiczno-społeczne, tworząc przewagę konkurencyjna oraz pozytywny wizerunek. Istotną rolę w procesie zarządzania interesariuszami stanowi komunikowanie się z nimi. Rzeczowa i regularna komunikacja stanowi o transparentności relacji przedsiębiorca -interesariusz (np. jak przedsiębiorstwo postrzega oczekiwania interesariuszy i jakie w związku z tym podejmie działania).

CSR, czyli społeczna odpowiedzialność biznesu to nic innego jak dobrowolne zobowiązanie przedsiębiorstwa do przejrzystego i etycznego prowadzenia działalności poprzez budowanie i wdrażanie strategii społecznego zaangażowania, wychodzące poza wymogi prawne jednocześnie wskazując, że działalność przedsiębiorstwa nie może być nastawiona wyłącznie na zysk. CSR odnosi się do przedsiębiorstw małych, średnich i dużych o każdej formie prawnej.  Podstawowym założeniem koncepcji jest to, ze przedsiębiorstwa są częścią społeczeństwa, a w związku z tym ponoszą odpowiedzialność za wszelkie skutki swojej działalności. Poparcie dla wdrażania CSR zostało zawarte w Rezolucji Parlamentu Europejskiego z dn. 13.03.2007 r.

Laureat Nagrody Nobla, jeden z najbardziej wpływowych ekonomistów drugiej połowy XX w, a przy tym największy krytyk koncepcji CSR - Milton Friedman głosił, że przedsiębiorstwo ponosi odpowiedzialność głównie za maksymalizacje wartości dla właścicieli (akcjonariuszy). Friedman twierdził, że  "dla dyrektorów korporacji istnieje tylko jeden rodzaj odpowiedzialności społecznej: zarabiać dla udziałowców jak najwięcej pieniędzy. Oto ich imperatyw moralny. Menedżerowie, którzy stawiają cele społeczne i ekologiczne ponad zysk, którzy starają się postępować moralnie są, w gruncie rzeczy, niemoralni” [1].  

W obecnych czasach jednak to właśnie akcjonariusze coraz częściej świadomi lepszych wyników  finansowych społecznie odpowiedzialnego przedsiębiorstwa, sami naciskają na firmy wymagając od nich wyższych standardów etycznych oraz brania pod uwagę interesów innych grup w ramach koncepcji inwestowania odpowiedzialnego społecznie - SRI (ang. Socially Responsible Investing). Inwestorzy również coraz częściej zaglądają do raportów CSR oraz Corporate Governance, jak również stosują screeningi etyczne podczas doboru spółek do portfela inwestycyjnego.

Europejskie Forum ds. Zrównoważonych Inwestycji (EUROSIF) w swoim ostatnim raporcie dotyczącym wielkości rynku odpowiedzialnych inwestycji oszacowało, że całkowity poziom zarządzanych aktywów (ang. Assets Under Management – AuM) w Europie wynosi €2.665 bilionów na dzień 31 grudnia 2007 roku. Jest to wzrost 102% w przeciągu dwóch lat w porównaniu do €1.033 bilionów w roku 2005. W tym samym czasie dla porównania indeks MSCI Europe wzrósł tylko 16.16%. Jeżeli chodzi o procentowy udział aktywów SRI w całkowitej liczbie zarządzanych aktywów w Europie to stanowią one 17,6 %.  Eurosif szacuje globalny rynek SRI na €5 bilionów, z czego 53% przypada na Europę.

Na całym świecie możemy zaobserwować liczne inicjatywy wspierające ten trend (UN Principles for Responsible Investing - UNPRI, Carbon Disclusure Project - CDP, Global Reporting Initiative - GRI i inne), giełdy papierów wartościowych tworzą indeksy spółek odpowiedzialnych społecznie (np. ostatnio GPW uruchomiła Respect Index), powstają nowe regulacje (np. wymagania w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji oraz pomiarów ilości pobieranej wody). Wzrasta świadomość społeczna m.in. dzięki coraz bardziej zaawansowanej i szybszej technologii informacyjnej, a poprzez to pojawia się popyt na odpowiedzialne produkty konsumpcyjne (np. eko-żywność, produkty wytwarzane w warunkach nie łamiących praw człowieka, dobre jakościowo, dające się utylizować po zużyciu itp.)  oraz inwestycyjno-oszczędnościowe  (np.  fundusze inwestycyjne i emerytalne stosujące dodatkowe klasyfikacje środowiskowe, społeczne i ładu korporacyjnego w procesie inwestycyjnym).

Odpowiedzialne inwestowanie jest zatem przyszłościową koncepcją odpowiadającą na współczesne narastające problemy społeczne, gospodarcze, środowiskowe. Problemy te wyzwalają coraz większy aktywizm wśród licznych grup społecznych zwiększając ich świadomość i motywując do podejmowania odpowiedzialnych wyborów jako konsumentów, czy inwestorów indywidualnych. Jednocześnie nowe regulacje, lobby organizacji pozarządowych i aktywność mediów wręcz każą spojrzeć na czynniki środowiskowe, społeczne i związane z ładem korporacyjnym (ang. Environment, Social, Governance - ESG) jako na dodatkowe elementy zarządzania ryzykiem inwestycyjnym, które również mogą się przyczynić do  identyfikacji nowych, atrakcyjnych możliwości w tej nowej tworzącej się rzeczywistości.

Izabela Kwiatkowska

Bibliografia:
[1] J. Bakan, Korporacja. Patologiczna pogoń za zyskiem i władzą, Wydawnictwo Lepszy Świat, Warszawa 2006, s. 47.