Co to jest odpowiedzialne inwestowanie?
- Szczegóły
- Ostatnia aktualizacja: poniedziałek, 12, grudzień 2011 11:02
- Opublikowano: poniedziałek, 22, marzec 2010 06:26
Kompleksowe zdefiniowanie obszaru zainteresowania odpowiedzialnego inwestowania (mowa jest tutaj o inwestycjach portfelowych - finansowych, a nie rzeczowych) jest równie trudne jak w przypadku koncepcji społecznie odpowiedzialnego biznesu (ang. Corporate Social Responsibility, CSR). Mamy bowiem do czynienia z różnymi podejściami do tej koncepcji, mocno uzależnionymi od istoty poszczególnych aspektów pozafinansowych, na których skupia się dana instytucja – środowiskowych, społecznych i/lub ładu korporacyjnego (ang. Environment, Social, Governance - ESG).
Inwestycje odpowiedzialne społecznie (ang. Socially Responsible Investing, SRI)
Inwestorzy SRI początkowo odnosili się przede wszystkim do czynnika społecznego, który wg nich stanowił istotny fundament koncepcji. Skrót SRI jest najczęściej stosowany na świecie, jak również jest pozytywnie postrzegany.
Warto przy tym zaznaczyć, że Europejska Organizacja ds. Zrównoważonego Inwestowania (EUROSIF) rozwija akronim SRI w następujący sposób: Sustainable and Responsible Investing. Wg EUROSIF „SRI jest to ogólne pojęcie obejmujące etyczne inwestycje, odpowiedzialne inwestycje, zrównoważone inwestycje i wszelkie inne formy inwestowania, podczas których inwestorzy łączą swoje cele finansowe z kwestiami związanymi ze środowiskiem, społeczeństwem i ładem korporacyjnym (ESG). Zawiera ponadto pisemną politykę w zakresie stosowania kryteriów ESG”.
International Finance Corporation (IFC) postuluje z kolei za przyjęciem terminologii zrównoważonego inwestowania. Wg IFC „zrównoważone inwestowanie integruje czynniki ESG w analizach inwestycyjnych, podczas doboru spółek oraz podczas korzystania z praw korporacyjnych w przekonaniu, że czynniki te mogą pozytywnie wpłynąć na długookresową efektywność zarządzania ryzykiem”.
Etyczne inwestycje (ang. Ethical investing / Values investing)
Pojęcie "etyczne inwestycje" odnosi się przede wszystkim do subiektywnych wartości danej osoby/grupy społecznej/kręgu kulturowego i/lub ogólnie przyjętych norm i standardów międzynarodowych.
Portfele etycznych inwestorów raczej nie zawierają walorów spółek/państw, których sektor lub polityka nie są zgodne z określonymi wartościami (np. obligacji państw stosujących karę śmierci, lub akcji spółek, które łamią zasady międzynarodowych konwencji lub są aktywne w sektorze produkcji broni). Innymi słowy inwestorzy przy budowaniu portfeli stosują przede wszystkim strategię wykluczania (tzw. klasyfikację negatywną) polegającą na wyłączaniu spółek niespełniających określonych norm i standardów międzynarodowych (np. ILO, UN itp.) i/lub spółek z konkretnych sektorów (np. tytoń, alkohol, hazard, pornografia, zbrojenia). Pierwsze podejście możemy nazwać norm based screening, drugie values based screening.
Warto zwrócić również uwagę na to, że mamy jeszcze kolejną grupę inwestorów tzw. fundamentalnych inwestorów (ang. value investors), która widzi potencjalną, finansową wartość dodaną związaną z integracją czynników ESG do analiz inwestycyjnych (innymi słowy - opłaca się im inwestować w ten sposób). Inwestorzy ci również z reguły inwestują długoterminowo.
Według Petera Kinder z KLD, na chwilę obecną "values investors" stanowią większą grupą niż ta druga, jednakże jest przewidywane, że już w niedalekiej przyszłości "value investors" będą dynamicznie rosły w siłę i stanowiły znacznie większą grupę od "values investors".
Na koniec warto zaznaczyć, że "etyczne inwestycje" są "odpowiedzialnymi inwestycjami", jednakże nie każde "odpowiedzialne inwestycje" są "inwestycjami etycznymi" (wiele firm stosuje inne
strategie niż screening negatywny, na czym przede wszystkim opiera się koncepcja etycznego inwestowania).
Inwestycje zgodnie z misją (ang. Mission Related Investing, MRI)
Ta strategia inwestowania jest przede wszystkim związana z misją inwestora instytucjonalnego (najczęściej organizacji dobroczynnej). Przykładowo fundacja, której misją jest promocja i rozwój zdrowia nie powinna nabywać walorów spółek z branż, które nie wpływają pozytywnie na zdrowie społeczeństwa. Jest to szczególnie istotny aspekt dla organizacji, ponieważ wątpliwe inwestycje nie związane z misją mogą mieć negatywny odzew społeczny.
Doubble/ Tripple bottom line (społeczeństwo + zysk/ społeczeństwo + środowisko + zysk)
DBLI okeśla taką strategię inwestowania, której celem jest osiągnięcie zarówno korzyści finansowych i społecznych.
TBLI okeśla taką strategię inwestowania, której celem jest osiągnięcie korzyści finansowych, społecznych i związanych z ochroną środowiska.
Zielone inwestycje (ang. Green investing, Cleantech Investing)
Zielone inwestowanie obejmuje strategie SRI, które w sposób szczególny uwzględniają kryteria związane z ochroną środowiska. To pojęcie zawiera szereg strategii inwestycyjnych począwszy od funduszy sektorowych skoncentrowanych np. na energii odnawialnej do funduszy stosujących klasyfikacje oceniające firmy pod względem ich polityki środowiskowej (np. zarządzanie zasobami wodnymi, emisje CO2, stosowanie energii odnawialnej itp.). Jeżeli chodzi o pierwsze podejście inwestorzy nie koniecznie muszą mieć na względzie koncepcję SRI, w drugim podejściu znaczna część inwestorów stosujących klasyfikację pod względem ochrony środowiska ma w swojej strategii wpisaną politykę SRI. Inwestorzy często określają tego typu inwestowanie jako tzw. cleantech investing.
Wg. Eurosif sektor cleantech obejmuje: "gamę produktów, usług i procesów, które bezpośrednio przyczyniają się do zmniejszania lub wyeliminowania negatywnego wpływu na środowisko lub mogą zapewnić wykonanie produktu/usługi na poziomie co najmniej takim jak tradycyjni dostawcy jednakże przy relatywnie niższym zużyciu zasobów. Cleantech jest pojęciem bardziej związanym z inwestycjami tematycznymi niż z nowym sektorem przemysłowym, jako, że może obejmować inwestycje w przedsiębiorstwa z sektorów: rolnictwa, energii, produkcji, materiałów, technologii, transportu i wody”.
Inwestycje w społeczeństwo (ang. Impact investing / Community investing)
Inwestycje w społeczeństwo polegają na przekazywaniu kapitału od inwestorów do odpowiednich instytucji lub firm, które finansują projekty mające pozytywny wpływ na społeczeństwo lub środowisko np. promujące rozwój energooszczędnych technologii lub wspierające udzielanie kredytów/pożyczek tym grupom społecznym, którym nie zostały one udzielone na rynku tradycyjnym (mikrofinanse).
Mikrofinanse polegają na udzielaniu pożyczek (do 200USD) osobom najbardziej potrzebującym, które nie miałyby szans na jej otrzymanie od komercyjnych banków. Osoby, którym zostaje udzielone tego typu wsparcie oddają pożyczone pieniądze po upływie max. 12 miesięcy, a statystyki pokazują że 95-97% takich pożyczek zostaje zwróconych. Grameen Founation jest amarykańską organizacją, która zajmuje się śledzeniem efektywności i udziału mikro-pożyczek w zmniejszeniu ubóstwa na świecie oraz promuje projekty związane z mikrofinansami.
Podczas gdy inwestycje w spółki społecznie odpowiedzialne pośrednio mogą pomóc w powyższych kwestiach, inwestycje w społeczeństwo są bezpośrednim wkładem inwestorów w poprawę warunków danych grup społecznych. Nie należy mylić tego sposobu inwestowania z datkiem charytatywnym. Inwestorzy otrzymują do 5% zwrotu z takich inwestycji. Stanowią one również ciekawy element dywersyfikujący portfel inwestycyjny dodając przy tym wysoką wartość etyczną zainwestowanym środkom.
Odpowiedzialne Inwestycje
Odpowiedzialne inwestowanie zgodnie z definicją Zasad Odpowiedzialnego Inwestowania ONZ (UN PRI) polega na: „Uwzględnianiu aspektów związanych ze środowiskiem, społeczeństwem i ładem korporacyjnym (ESG) podczas podejmowania decyzji inwestycyjnych oraz w praktykach właścicielskich”. Relacja dochód-ryzyko powinna być zatem podczas alokacji kapitału i zarządzania portfelem uzupełniona o dodatkowe, jakościowe kryteria, takie jak ESG.
Innymi słowy, inwestorzy powinni brać pod uwagę czynniki społeczne, środowiskowe i związane z ładem korporacyjnym (ESG) podczas procesu selekcji spółek, w które zamierzają zainwestować. Metod dokonywania takiego wyboru jest wiele – wspólne dla nich jest zadanie sobie przez inwestora trudu przeanalizowania jakościowych aspektów działalności spółek, co może pozwolić na wczesną identyfikację dodatkowych czynników ryzyka.
W myśl wcześniej przytoczonej definicji ONZ, uwzględnianie czynników pozafinansowych – czy to poprzez klasyfikację pozytywną, czy negatywną – nie oznacza jeszcze, że inwestor działa odpowiedzialnie. Gdy już portfel inwestycyjny jest zbudowany, inwestorzy nie skupiają się wyłącznie na krótkoterminowych wahaniach kursu akcji, a raczej na aktywnym monitoringu spółek według wcześniej przyjętych kryteriów oraz korzystaniu ze swoich praw jako akcjonariusze. 
Rys.1 Różne definicje inwestowania w zależności od założonej koncentracji na poszczególnych elementach (środowisku, społeczeństwie, ładzie korporacyjnym oraz wynikach finansowych spółek) [1]
Opracowanie: Izabela Kwiatkowska
[1] Należy przy tym podkreślić, że umieszczenie pojęcia "zrównoważone/odpowiedzialne inwestycje" w centrum tabeli nie oznacza, że tego typu inwestycje będą miały gorsze stopy zwrotu niż "inwestycje tradycyjne". W tym przypadku należy odczytać, że odpowiedzialni inwestorzy nie koncentrują się wyłącznie na aspektach finansowych, ale również na niefinansowych (balansując je). Istotne przy tym jest również to, że każdy z powyższych sposobów inwestowania jednakowo zakłada maksymalizację zwrotów z inwestycji postrzegając poszczególne elementy pozafinansowe jako potencjalne czynniki mogące w większym lub mniejszym stopniu wpłynąć na wyniki inwestycji szczególnie w długim okresie. Innymi słowy inwestorzy traktują czynniki ESG jako dodatkowe elementy ryzyka portfelowego, które należy odpowiednio zidentyfikować oraz nimi zarządzać.
~ ~ ~
Na portalu przychylamy się do stosowania najpopularniejszego i rozpoznawalnego już akronimu SRI / RI oraz pojęcia odpowiedzialnego inwestowania wg. definicji UN PRI , ponieważ obejmuje ona swoim zasięgiem wszystkie wyżej przedstawione pojęcia. Choć i tak wszystko zależy od przyjętej metodologii badawczej, odpowiedzialne inwestowanie jest najpraktyczniejszym terminem.
